Thứ sáu 05/06/2020 14:20

Hàng loạt dự án đang bị các doanh nghiệp tư nhân thâu tóm

12:45 | 26/12/2019

Hàng loạt công trình nước sạch thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tại tỉnh Hưng Yên đã được bàn giao cho doanh nghiệp tư nhân quản lý, vận hành, thu chi trong nhiều năm mà không có bất kỳ báo cáo tài chính nào liên quan đến các công trình này. “Miếng bánh” nước sạch màu mỡ của một chương trình tầm cỡ quốc gia, mang ý nghĩa dân sinh lớn đang bị các doanh nghiệp tư nhân thâu tóm...

Nhà máy nước sạch xã Phạm Ngũ Lão (huyện Kim Động) đã dừng hoạt động. Ảnh: PV
Nhà máy nước sạch xã Phạm Ngũ Lão (huyện Kim Động) đã dừng hoạt động. Ảnh: PV

Hàng loạt công trình nước sạch thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tại tỉnh Hưng Yên đã được bàn giao cho doanh nghiệp tư nhân quản lý, vận hành, thu chi trong nhiều năm mà không có bất kỳ báo cáo tài chính nào liên quan đến các công trình này. “Miếng bánh” nước sạch màu mỡ của một chương trình tầm cỡ quốc gia, mang ý nghĩa dân sinh lớn đang bị các doanh nghiệp tư nhân thâu tóm...

Tư nhân hóa công trình Mục tiêu quốc gia

Ngày 3.2.1998, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 237 phê duyệt Chương trình Mục tiêu quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn (Chương trình NTP) nhằm nâng cao điều kiện sống cho người dân nông thôn thông qua cải thiện các dịch vụ cấp nước sạch. Dự án chương trình NTP được phê duyệt có cơ cấu vốn 60% kinh phí ngân sách Trung ương, 30% vốn đối ứng của địa phương và 10% người dân đóng góp đấu nối đồng hồ.

Một Chương trình Mục tiêu quốc gia hết sức ý nghĩa đối với người dân, nhằm thay đổi thói quen, tư duy sử dụng nước sạch hằng ngày, bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, thế nhưng tại tỉnh Hưng Yên, sau khi đầu tư xây dựng, các công trình này đã bị tư nhân hóa hoàn toàn. 

Theo báo cáo số 205 ngày 30.8.2019 của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Hưng Yên, từ năm 1997-2015, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn (chương trình NTP) của Chính phủ, tỉnh Hưng Yên đã xây dựng 16 nhà máy nước, cung cấp nước cho nhân dân, với tổng mức đầu tư phần vốn nhà nước đã được quyết toán là 123 tỉ đồng. Cụ thể, nhà máy nước sạch xã Phạm Ngũ Lão (huyện Kim Động) có công suất thiết kế 900m3/ngày đêm, được đưa vào khai thác sử dụng năm 2013 với số vốn nhà nước được quyết toán là trên 9,4 tỉ đồng; Nhà máy nước sạch xã Hồng Quang (huyện Ân Thi) có công suất thiết kế 910m3/ngày đêm, đưa vào khai thác, sử dụng năm 2013 với số vốn nhà nước được quyết toán trên 11,4 tỉ đồng; Nhà máy nước sạch liên xã Tân Việt (huyện Yên Mỹ), có công suất thiết kế 2.300m3/ngày đêm, đưa vào khai thác sử dụng năm 2014 với số vốn nhà nước được quyết toán trên 20 tỉ đồng; Nhà máy nước sạch xã Dân Tiến (huyện Khoái Châu), có công suất thiết kế 1.500m3/ngày đêm, đưa vào khai thác sử dụng năm 2014 với số vốn nhà nước được quyết toán trên 22 tỉ đồng…

Thế nhưng, việc thực hiện đầu tư xây dựng các nhà máy nước sạch theo Chương trình Mục tiêu quốc gia tại tỉnh Hưng Yên đã bị “biến dạng”. Sau khi xây dựng xong, toàn bộ các nhà máy nước thuộc chương trình NTP đã được bàn giao cho các doanh nghiệp tư nhân vận hành, khai thác. Vai trò quản lý nhà nước tại các dự án này không còn. Nhiều dự án “đắp chiếu” đã lâu, đi mua nước của các doanh nghiệp nước sạch khác, nhưng vẫn báo cáo đang hoạt động bình thường. Điển hình nhất là Nhà máy nước sạch xã Ngũ Lão, hiện do Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Việt Thanh quản lý, vận hành, quy định giá bán nước sạch là 6.800 đồng/m3, nhưng nhà máy hiện đang đóng cửa, máy móc hoen gỉ, không còn hoạt động được nữa. Nhà máy này phải đi mua buôn nước sạch của Nhà máy nước sạch Ngọc Tuấn với giá 4.150 đồng/m3 và bán cho người tiêu dùng với giá gấp đôi là 8.300 đồng/m3.

Tương tự, Nhà máy nước sạch xã Hồng Tiến hiện do Công ty Cổ phần nước và Môi trường Châu Giang quản lý, vận hành. Nhà máy hiện đã dừng hoạt động, toàn bộ hệ thống máy móc, trang thiết bị và cơ sở hạ tầng xuống cấp nghiêm trọng, thậm chí nhiều vị trí còn phải sử dụng cột sắt để chống. Tuy vậy, doanh nghiệp vẫn lấy cái mác Nhà máy nước sạch Hồng Tiến mua nước từ Nhà máy nước Dân Tiến với giá mua buôn bằng 40% giá nước sinh hoạt theo quy định của tỉnh về bán cho người dân với giá 6.800 đồng.

Có hay không “lợi ích nhóm” nước sạch?

Không chỉ “ngồi mát ăn bát vàng”, sử dụng nguồn vốn nhà nước đầu tư xây dựng Nhà máy nước theo chương trình NTP, tại tỉnh Hưng Yên, các doanh nghiệp này còn được ưu ái một cách đặc biệt. Việc doanh nghiệp tư nhân đang quản lý, sử dụng vốn đầu tư công là trái với các quy định pháp luật, trái với cơ cấu vốn được phê duyệt trong chương trình NTP, thế nhưng tỉnh Hưng Yên dường như “nhắm mắt làm ngơ” cho doanh nghiệp, khiến hàng trăm tỉ đồng tiền ngân sách đang nằm trong quản lý của các công ty tư nhân, còn người dân ít được hưởng lợi từ thành quả của các công trình thuộc Chương trình NTP.

Theo thông báo số 6 ngày 20.6.2019 về kết quả kiểm tra việc triển khai thực hiện nhiệm vụ UBND tỉnh giao về chương trình cấp nước sạch tại huyện Văn Lâm, các nhà máy nước sử dụng nguồn nước ngầm theo Chương trình MTP không cho cấp nước vào các khu đô thị, cụm công nghiệp để tập trung phục vụ nhân dân khu vực nông thôn. Tuy nhiên, khi nhiều hộ dân vẫn chưa được cung cấp dịch vụ nước sạch tốt nhất thì các nhà máy này lại mở rộng địa bàn, cấp nước cho các doanh nghiệp, đồng thời cát cứ không cho các doanh nghiệp nước sạch tư nhân khác được triển khai cấp nước cho các doanh nghiệp trên địa bàn, khiến dư luận đặt câu hỏi về việc có hay không “lợi ích nhóm” nước sạch tại tỉnh Hưng Yên.

Tại buổi làm việc giữa các sở ngành liên quan của tỉnh Hưng Yên với Báo Lao Động, ông Nguyễn Văn Kình - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Hưng Yên - cho biết: 16 nhà máy nước được xây dựng theo Chương trình Mục tiêu quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường theo nguồn vốn ngân sách trung ương là 60%, vốn đối ứng của địa phương là 30% và vốn nhân dân đóng góp là 10%.

Tuy nhiên, việc Trung tâm nước sinh hoạt và vệ sinh môi trường (trực thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn -PV) và một số xã đã bàn giao cho tư nhân quản lý các nhà máy nước này, cần xem xét cụ thể có văn bản chỉ đạo nào không và nếu Trung tâm nước sinh hoạt và vệ sinh môi trường tự ý bàn giao là trái với các quy định pháp luật.

Ngoài ra, các doanh nghiệp đầu tư phần vốn đối ứng, sau đó tự kinh doanh, nhà nước và nhân dân đầu tư tới 70% công trình, nhưng không hạch toán cụ thể. Ông Kình yêu cầu, Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường tỉnh  khẩn trương rà soát, báo cáo cụ thể các vấn đề liên quan về Sở Nông nghiệp để xin ý kiến UBND tỉnh.

Trao đổi với Báo Lao Động, ông Hoàng Nghĩa Tài - Phó Giám đốc Trung tâm nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường Hưng Yên - thừa nhận: Cả 16 công trình Nhà máy nước thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn cùng 10 công trình thuộc dự án WB chưa được chuyển nhượng, suốt nhiều năm qua các DN đã tự thu, tự chi và không có báo cáo nào về vấn đề này.

Nhà máy nước sạch xã Phạm Ngũ Lão (huyện Kim Động) đã dừng hoạt động. Ảnh: PV
Nhà máy nước sạch xã Phạm Ngũ Lão (huyện Kim Động) đã dừng hoạt động. Ảnh: PV

T.dŨNG - Đình Hải

https://laodong.vn